Sjálfbærniskýrsla
Ávarp framkvæmdastjóra
Ágæti lesandi.
Á árinu 2025 var unnið úr stefnumótunarvinnu hluthafa hjá VSÓ Ráðgjöf þar sem m.a. stefna var kláruð sem lýsir hlutverki okkar: Við leiðum þig í átt að betra samfélagi. Þetta lýsir sannfæringu okkar um að fagleg og sjálfbær ráðgjöf geti haft áhrif — á umhverfið, samfélagið og lífsgæði fólks.
Jafn vöxtur og góð verkefnastaða var á árinu, þrátt fyrir krefjandi aðstæður á vinnumarkaði. Við höfum lagt áherslu á að laða að og halda í hæfileikaríkt fólk og styrkja þá menningu sem gerir VSÓ að eftirsóttum vinnustað. Starfsfólkið er drifkrafturinn í öllu sem við gerum og fagþekking þess, fjölbreytni og samheldni eru undirstaða árangurs.
Sjálfbærnivegferð okkar skilaði góðum árangi á árinu. VSÓ hlaut, ásamt samstarfsaðilum, Grænu skófluna frá Grænni byggð — viðurkenningu sem staðfestir að vistvæn hönnun og endurnotkun byggingarefna skila árangri. Svansvottun lauk á leikskólanum Litla Jörfa þar sem starfsfólk VSÓ kom að verkefninu á fjölbreyttan hátt, allt frá ráðgjöf og orkuútreikningum til hönnunar og eftirlits. Þá tókum við að okkur hönnun á hluta Borgarlínunnar, lykilverkefni í uppbyggingu sjálfbærra samgangna á höfuðborgarsvæðinu.
Almenn þátttaka starfsfólks í að draga úr kolefnisspori hefur skilað árangri. Hlutfall þeirra sem nýta
vistvænar samgöngur til og frá vinnu fer stöðugt hækkandi og árleg sjálfbærnivika er orðinn fastur liður í
starfseminni. Heildarlosun gróðurhúsalofttegunda af rekstri VSÓ hefur minnkað um 63% frá upphafi
mælinga árið 2014 og við höldum áfram að stofna til bindingar á móti losun í samstarfi við Kolvið.
Framundan bíða spennandi tækifæri. Nýjar kröfur um lífsferilsgreiningar, aukinn áhugi á sjálfbærnivottunum
og vaxandi vitund um loftslagsaðlögun opna dyr sem VSÓ er vel í stakk búið til að ganga inn um. Með nýju
stefnuna að leiðarljósi munum við halda áfram að þróa þjónustu okkar og styðja viðskiptavini í að byggja
upp sjálfbærara samfélag.
Ég þakka öllu starfsfólki VSÓ fyrir framúrskarandi framlag á árinu og viðskiptavinum okkar fyrir traustið.
Saman höldum við áfram á þessari mikilvægu vegferð.
Runólfur Þór Ástþórsson
Hér að neðan er ágrip úr Sjálfbærniskýrslu VSÓ Ráðgjafar 2025 en nálgast má sjálfbærniskýrslur VSÓ í heild sinni hér til hliðar.
Umhverfisstjórnun í samræmi við kröfur ÍST EN ISO 14001 er hluti af rekstrarkerfi VSÓ Ráðgjafar og er ætlað að tryggja að fyrirtækið sýni góða frammistöðu í umhverfismálum og stýri þeim áhrifum sem starfsemin hefur á umhverfið.
Umhverfi
Hér er fjallað um losun gróðurhúsalofttegunda, orkunotkun, samgöngur, úrgang og pappír. Um aðra frammistöðu VSÓ gagnvart UFS mælikvörðunum er fjallað í sjálfbærniskýrslu.
Umhverfisstjórnun í samræmi við kröfur ÍST EN ISO 14001 er hluti af rekstrarkerfi VSÓ Ráðgjafar og er ætlað að tryggja að fyrirtækið sýni góða frammistöðu í umhverfismálum og stýri þeim áhrifum sem starfsemin hefur á umhverfið. Fyrirtækið setur sér markmið um stöðugar umbætur til að draga úr neikvæðum umhverfisáhrifum starfseminnar. Mikilvægir umhverfisþættir í starfseminni hafa verið skilgreindir og eru vaktaðir. Þeir eru eldsneytisnotkun vegna vinnutengdra ferða og ferða starfsfólks til og frá vinnu, rafmagnsnotkun í húsnæði og hleðsla rafbíla, vatnsnotkun, úrgangur og pappírsnotkun. Innkaupum er stýrt og markmiðið er að kaupa vistvæna vöru ef hún er í boði. Notuð eru umhverfisvæn ræstiefni og hreinlætispappír eins og kostur er. Útgefið efni er ýmist á rafrænu formi eða prentað í umhverfisvottaðri prentsmiðju. Notaður er Svansvottaður prentpappír.
Losun gróðurhúsalofttegunda
Markmið VSÓ: Að losun gróðurhúsalofttegunda vegna ferða starfsmanna til og frá vinnu minnki um 5% miðað við 2024.
Staðan: Reiknuð losun GHL (CO2íg) árið 2025 voru 41 tonn og stendur í megindráttum í stað miðað við árið 2024 (40 tonn). Losun vegna umfangs 1 og 2 árið 2025 var 34% af heildarlosun og losun vegna umfangs 3 var 66%. Þessi hlutföll voru 27% og 73% árið 2024. Hlutfall losunar vegna umfangs 1 jókst á milli ára, var 20% árið 2024 en 29% árið 2025. Ástæðan var meiri losun vegna flugferða og notkunar einkabíla í vinnuferðir. Losun vegna ferða starfsfólks til og frá vinnu minnkaði um 14% frá árinu 2024.
Orkunotkun
Markmið VSÓ: Lágmarka orkunotkun og auka hlutfall endurnýjanlegrar orku.
Staðan: Orkunotkun hjá VSÓ samanstendur af rafmagni, heitu vatni og jarðefnaeldsneyti. Hlutfall endurnýjanlegra orkugjafa var 86% árið 2025 sem er 3% minna en árið 2024.
Rafmagnsnotkun á hvert stöðugildi var 2.052 kWst árið 2025 sem er 2% minni en árið á undan. Notkunin hefur verið svipuð hin síðari ár og er mun minni en árið 2016 þegar hún var 2.700 kWst. Rafmagnsnotkun vegna hleðslustöðva hefur aukist nokkuð frá því að þær voru teknar í notkun árið 2021. Sú rafmagnsnotkun var 16% af heildarnotkun árið 2025 en eingöngu 5% árið 2021.
Notkun á heitu vatni á hvert stöðugildi var 60 m3 árið 2025 sem er nokkru minni en hefur verið í gegnum árin að undanskildum covid árunum. Heitt vatn er notað til að hita upp húsnæðið og kalda vatnið til drykkjar og þvotta. Fjölgun starfsfólks hefur áhrif á orkunotkun þar sem fleira fólk nýtir sama rýmið og dregur því úr orkunotkun á hvern starfsmann.
Samgöngur
Markmið VSÓ: Stuðla að vistvænum samgöngum starfsfólks til og frá vinnu.
Staðan: VSÓ hvetur starfsfólk til að nýta sér vistvæna og heilsusamlega samgöngumáta til og frá vinnu. Frá árinu 2022 hefur verið boðið upp á samgöngusamning til þriggja, sex eða tólf mánaða sem skuldbindur fólk til að ferðast með vistvænum hætti a.m.k. þrisvar í viku. Þau sem ekki hafa tök á að gera slíkan samning geta fengið fríar strætóferðir með Klapp 10 korti sem VSÓ útvegar þeim sem geta ferðast með strætó af og til.
Niðurstöður ferðavenjukannana benda til þess að starfsfólk nýti sér vistvænan ferðamáta í auknum mæli, þó meira á sumrin en á veturna. Niðurstöður könnunarinnar sýndu að 62% nýttu sér vistvænar samgöngur að jafnaði yfir sumartímann (maí-sept.) 2025 en um 59% yfir vetrartímann. Þessi hlutföll voru 58% sumarið og 50% veturinn 2024. Í vistvænum samgöngum felst að ganga, ferðast á hjóli eða hlaupahjóli, strætó, rafmagns-, metan eða tengiltvinnbíl.
Úrgangur og pappír
Markmið VSÓ: Stuðla almennt að minni hráefnisnotkun og minnka úrgangsmyndun. Að hlutfall úrgangs sem er flokkað verði 85%. Draga úr pappírsnotkun og að notkun á A4 pappír í prentara sé undir 0,3 kössum á stöðugildi á ári.
Staðan: Árið 2025 fóru 2.974 kg í endurvinnslu og 2.123 kg af úrgangi í urðun. Þar af voru 1.633 kg lífrænn úrgangur (mynd 9). Hlutfall úrgangs sem fór til endurvinnslu minnkaði á milli ára (mynd 10). Hlutfallið var 58% árið 2025 en 75% árið 2024. Heildarmagnúrgangs minnkað þó á milli ára, var 5.097 árið 2025 en 5.410 kg árið á undan.
Pappírsnotkun hefur verið svipuð síðustu árin. Þegar mælingar hófust árið 2010 voru notaðir 1,8 kassar af A4 pappír á stöðugildi. Árið 2025 var notkunin komin niður í 0,12 kassar á stöðugildi sem er það sama og árið 2024. VSÓ notar umhverfisvottaðan pappír í 90% tilvika.
starfsfólks til og frá vinnu
[tonn CO2íg]
- 2025 (20)
- 2024 (23)
- 2023 (34)
- 2022 (27)
- 2021 (22)
- 2020 (24)
- 2019 (31)
Unnið er að ýmsum verkefnum sem stuðla að minni losun GHL
Starfsfólk hefur aðgang að vinnubílum.
Starfsfólk hefur aðgang að rafmagnshjóli.
Starfsfólk getur ferðast frítt í strætó til og frá vinnu.
Starfsfólk hefur möguleika á að vinna heima.
Hvatt er til notkunar á vistvænum samgöngum.
Hvatt er til fjarfunda, pappírslausra viðskipta og annarra rafrænna samskipta.
Uppruni losunar GHL
[CO2íg] árið 2025
- Heitt vatn (3%)
- Rafmagn (4%)
- Vinnuferðir á einkabíl (14%)
- Úrgangur (6%)
- Flug (11%)
- Farartæki VSÓ (14%)
- Ferðir starfsfólks til og frá vinnu (48%)
VSÓ vinnur eftir jafnréttisáætlun sem kveður á um að fyllsta jafnréttis sé gætt óháð þjóðernisuppruna, trú, lífsskoðun, fötlun, aldri, kynhneigð, kynvitund, kyneinkennum eða kyntjáningu. VSÓ hefur innleitt sáttmála gegn einelti, áreitni og ofbeldi ásamt forvarnar- og viðbragðsáætlun í þessu sambandi.
Félagslegir þættir
Stuðst er við UFS leiðbeiningar Nasdaq um framsetningu gagna um laun forstjóra, launamun kynja, starfsmannaveltu, kynjafjölbreytni, hlutfall tímabundinna starfskrafta, aðgerða gegna mismunun, vinnuslysatíðni, hnattræna heilsu og öryggis, barna- og nauðungarvinnu sem og mannréttindi almennt.
Öryggistjórnun í samræmi við kröfur í ISO 45001 er hluti af rekstrarkerfi VSÓ. Innan ramma þess eru ferlar sem stýra jafnréttis-, eineltis-, öryggis- og heilsumálum. Áhættumahugsun er notuð til að forgangsraða verkefnum svo unnt sé að vinna stöðugt að umbótum. Fyrirtækið vinnur eftir jafnréttisáætlun þar sem gæta skal fyllsta jafnréttis óháð þjóðernisuppruna, trú, lífsskoðun, fötlun, aldri, kynhneigð, kynvitund, kyneinkennum eða kyntjáningu. VSÓ hefur innleitt sáttmála gegn einelti, áreitni og ofbeldi (EKKO) ásamt forvarnar- og viðbragðsáætlun í þessu sambandi. VSÓ hefur þannig skuldbundið sig til að vinna í samræmi við íslensk lög og alþjóðlegar skuldbindingar sem ná yfir mannréttindi.
Jafnrétti og launahlutfall
Markmið VSÓ: Að auka hlutfall kvenna á meðal verkefnisstjóra og sviðsstjóra. Að kyn sé ómarktækt gildi við launaákvörðun og að jafnlaunavottun sé viðhaldið.
Staðan: Hlutfall kvenna hjá VSÓ var 41% árið 2025 en 43% árið 2024. Hlutfall kvenna sem verkefnastjórar hækkaði milli ára, úr 29% árið 2024 í 33% árið 2025. Hlutfall kvenna í hópi sviðstjóra var 13% (ein kona og sex karlar). Í stjórn er jafnt hlutfall kvenna og karla eða 50%.
Innri jafnlaunaúttekt árið 2025 staðfesti að kyn sé ekki marktækt gildi. Árið 2025 var hlutfall starfsfólks í fullu starfi 92% og meðal starfsaldur 15 ár sem endurspeglar stöðuleika og traust í starfsmannahópnum.
Öryggi og heilsa
Markmið VSÓ: Að starfsánægja hjá VSÓ í HR monitor könnunum mælist að meðaltali 4,2 stig eða hærra. Að engin EKKO atvik eigi sér stað. Að engin fjarveruslys verði á starfsfólki VSÓ við vinnu.
Staðan: Almenn líðan, starfsánægja og vinnuálag er metið reglulega og var HR monitor könnun gerð fjórum sinnum árið 2025. VSÓ býður starfsfólki sínu árlega í heilsufarsviðtöl, heilsufarsmælingar og bólusetningu gegn inflúensu. Lögð er áhersla á líkamlega, andlega og félagslega vellíðan auk þess sem unnið er að öryggi starfa og slysaforvörnum. VSÓ hefur gert samning við utanaðkomandi aðila til að styðja við líkamlegt og andlegt heilsufar starfsfólks og tryggir aðgang þeirra að sálfræðiþjónustu þegar svo ber undir. Fjarvistir starfsfólks vegna veikinda voru 3,6% árið 2025 en 3,8% árið 2024.
VSÓ fjárfestir í aðstöðu, búnaði og þjónustu sem stuðlar að vellíðan starfsfólks sem styður við það að fólk geti stundað hreyfingu t.d. með því að hjóla til og frá vinnu og eru styrkir veittir til heilsuræktar.
Kynjahlutfall starfsfólks VSÓ 2025
- Konur (41%)
- Karlar (59%)
Samfélagsþátttaka
VSÓ sýnir samfélagslega ábyrgð með því að styðja ýmis mikilvæg málefni í nærsamfélaginu. Dæmi um nokkur slík málefni eru:
Hjálparstarf kirkjunnar
Krabbameinsfélag Íslands – s.s. mottumars, bleika slaufan o.fl.
Kraftur
Samhjálp
SÁÁ
Slysavarnarfélagið Landsbjörg
Team Rynkeby
Vinnustofa Skúlatúns
Stjórnarhættir eiga við um kynjahlutfall í stjórn, óhæði stjórnar, kaupauka, kjarasamninga, siðareglur birgja, siðferði og aðgerðir gegn spillingu, persónuvernd, sjálfbærniskýrslur, starfsvenjur við upplýsingagjöf ásamt því að gögn séu tekin út og sannreynd af ytri aðila.
Stjórnarhættir
Stuðst er við UFS leiðbeiningar Nasdaq um framsetningu gagna varðandi stjórn og stjórnarhætti.
Í stjórn eru sex manns, þrjár konur og þrír karlar. Áhersla er lögð á að breidd starfsfólks endurspeglist í stjórn, bæði hvað varðar kyn og aldur.
Ábyrgir stjórnarhættir
Markmið VSÓ: Tryggja ábyrga stjórnarhætti sem sýna að fyrirtækið axli ábyrgð á verkum sínum. Einnig að veita viðskiptavinum framúrskarandi þjónustu sem skilar þeim raunverulegum árangri.
Staðan: Við tileinkum okkur góða stjórnarhætti þar sem alþjóðlega viðurkenndum viðmiðum um bestu framkvæmd á því sviði er fylgt. Verklag einkennist af góðu viðskiptasiðferði, heilbrigðum viðskiptaháttum og ábyrgð. Við leggjum áherslu á að nýta fjármagn með hagkvæmum hætti og styðjum við samfélagsleg málefni, mannréttinda- og góðgerðarmál.
Fyrirtækið hefur verið á lista Creditinfo yfir framúrskarandi fyrirtæki árlega frá árinu 2014.
VSÓ á fulltrúa í stjórn Félags ráðgjafaverkfræðinga og leggur þannig sitt lóð á vogarskálarnar um að stuðla að eðlilegu samkeppnisumhverfi og að verkfræðivinna styðji við jákvæðan hagvöxt og góða innviði samfélagsins. Starfsfólk VSÓ kennir ýmsar greinar í Háskóla Íslands, Háskólanum í Reykjavík og hjá Iðunni, fræðslusetri.
Persónuvernd
Markmið VSÓ: Að þeir einstaklingar, starfsfólk, viðskiptavinir eða aðrir sem verið er að safna upplýsingum um séu upplýstir um hvernig fyrirtækið safnar og vinnur persónuupplýsingar.
Staðan: VSÓ er umhugað um persónuvernd og gagnaöryggi og því hefur fyrirtækið sett sér stefnu um persónuvernd. Markmið stefnunnar er að tryggja að VSÓ vinni aðeins með persónuupplýsingar að uppfylltum skilyrðum persónuverndarlaga og að gripið sé til nauðsynlegra öryggisráðstafana þegar við á. Í stefnunni kemur fram að aðeins nauðsynlegar upplýsingar eru meðhöndlaðar til að uppfylla samnings- og kjarasamningsbundnar skuldbindingar og uppfylla skyldur t.d. samkvæmt bókhaldslögum.
Lykilatriði um stjórnarhætti
Að viðskiptavinurinn sé ánægður.
Gagnsæi.
Þarfir hagsmunaaðila séu í fyrirrúmi.
Lög og reglur uppfylltar.
Viðmið VSÓ við mat á birgjum
og þjónustuaðilum
Geta til að útvega vöru/þjónustu
á tryggan hátt.
Verð á vöru og þjónustu.
Fyrri verkefni undirverktaka og þjónustuaðila.
Reynsla VSÓ af samstarfi við undirverktaka og þjónustuaðila.
Fagmennska.
Skjalfest gæðakerfi, verklag eða ferli sem unnið er eftir.
Umhverfisstjórnun, verklag eða ferli sem unnið er eftir.
Skipulagt vinnuverndarstarf.
VSÓ Ráðgjöf býður vistvænar og hagkvæmar lausnir sem stuðla að framförum og sjálfbærri þróun. Áhersla er lögð á alla þrjá þætti sjálfbærni í verkefnum þ.e. umhverfi, samfélag og efnahag.
Græna leiðin í átt að betra samfélagi
Sjálfbærnistefna VSÓ hefur rennt styrkari stoðum undir áherslur og þjónustuþætti í Grænu leiðinni (GL). Leiðarljósið er að sjálfbærni leiði til betra samfélags. Markmiðið er að verkefnin skili framförum og ávinningi í öllum þáttum sjálfbærni. Með samspili þverfaglegrar þekkingar og reynslu næst bestur árangur.
Breytingar í umhverfinu
VSÓ rýnir reglulega breytingar á lögum, reglugerðum og stefnumörkun stjórnvalda sem snertir starfsemi fyrirtækisins. Mörgum breytingum fylgja tækifæri eða áskoranir á sviði sjálfbærni sem hafa áhrif á verkefni og verklag hjá VSÓ.
Frá og með 1. september 2025 var skylda að gera lífsferilsgreiningar (LCA) fyrir nýbyggingar og skila inn til HMS. Þetta er liður í að ná markvissari stýringu á umhverfisáhrifum bygginga og miða að því að draga úr kolefnisspori og bæta efnisval. Innsending slíkra greininga er forsenda fyrir útgáfu byggingarleyfis. Þá er unnið er að fleiri breytingum á byggingareglugerð, m.a. á sviði orkunýtingar og orkuflokkunar.
Skipulagslög hafa sjálfbæra þróun að leiðarljósi og í skipulagsgerð, s.s. í svæðis- og aðalskipulagi, er tekið mið af áætlunum og stefnumótun ríkisins sem snerta sjálfbærni og loftslagsmál. Þetta þýðir m.a. samþættingu loftslagsmarkmiða í skipulagið, vistvæna þéttingu byggðar, vernd vistkerfa. Þá þarf að taka mið af samgönguáætlun sem styður orkuskipti.
Faglegt starf á sviði sjálfbærni
Markvisst er unnið að því að efla og breikka fagþekkingu starfsfólks VSÓ í takt við breytingar og áskoranir í umhverfinu og út frá sjálfbærnistefnuna. Starfsfólk VSÓ tekur virkan þátt í faglegu starfi á sviði sjálfbærni og umhverfismála, m.a. í Festu, FUMÍS og Grænni byggð.
Í árlegri sjálfbærniviku er stuðlað að vitundarvakningu um sjálfbærni og hringrásarhagkerfið meðal starfsfólks. Auk þess var fjallað um það sem við getum tileinkað okkur í einkalífi, s.s. að rækta eigið grænmeti og ávexti.
VSÓ hlaut, ásamt samstarfsaðilum, Grænu skófluna 2025. Hún er viðurkenning Grænni byggðar fyrir mannvirki sem byggð eru með framúrskarandi vistvænum og sjálfbærum áherslum.
VSÓ nýtir fjölbreytta reynslu og þverfaglega þekkingu á sviði sjálfbærni í verkefnum fyrir viðskiptavini og er fjallað um nokkur slík verkefni undir .